نفیسه فاضلی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «آوای اراک» به مناسبت هفته سلامت استخوان و روز جهانی پوکی استخوان گفت: هفته ملی سلامت استخوان با شعار استخوان‌های محکم بسازیم و از آن‌ها محافظت کنیم از ۲۵ مهر تا اول آبان است. در این خصوص باید عرض کرد؛ استخوان‌ها بافت‌های زنده‌ای هستند که هر روز در حال بازسازی‌اند، اما بسیاری از ما تا زمانی که شکستگی رخ ندهد، به فکر سلامت آن‌ها نیستیم. پوکی استخوان که به «بیماری خاموش» معروف است، تا مرحله شکستگی هیچ علامتی ندارد و همین موضوع اهمیت پیشگیری و آگاهی‌رسانی را دوچندان می‌کند.
کارشناس ارشد علوم آزمایشگاهی بیان کرد: استخوان بافتی زنده با رگ‌های خونی و سلول‌های فعال است که مدام در حال جذب و تولید مجدد است. هورمون‌هایی مانند استروژن، تستوسترون و پاراتیروئید این تعادل را کنترل می‌کنند . پوکی استخوان زمانی رخ می‌دهد که تخریب بافت استخوانی بر ساخت آن پیشی بگیرد و تراکم مواد معدنی کاهش یابد .
وی افزود: این بیماری در زنان (به‌ویژه پس از یائسگی به دلیل افت استروژن) بسیار شایع‌تر است. آمارها نشان می‌دهد حدود ۲۰٪ از زنان ۵۰ ساله و بالاتر و ۵٪ از مردان همسن به پوکی استخوان مبتلا می‌شوند . مهم‌ترین عارضه آن شکستگی لگن است که می‌تواند به ناتوانی و از دست رفتن استقلال فرد منجر شود .
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
فاضلی اظهار کرد: عوامل متعددی خطر پوکی استخوان را افزایش می‌دهند:
عوامل غیرقابل تغییر: سابقه خانوادگی پوکی استخوان، جنسیت زن، سن بالا و یائسگی زودرس · عوامل قابل تغییر: کمبود ویتامین D، مصرف کم کلسیم، ورزش نکردن یا کم‌تحرکی طولانی، سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل· بیماری‌ها و داروها: پرکاری تیروئید یا پاراتیروئید، بیماری‌های کبدی، آرتریت روماتوئید و مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدها (کورتون) نکته مهم این است که بسیاری از این عوامل قابل کنترل یا تعدیل هستند.
کارشناس ارشد علوم آزمایشگاهی تصریح کرد در جواب اینکه چگونه از استخوان‌ها محافظت کنیم؟ گفته می‌شود ابتدا با تغذیه، کلسیم و ویتامین D در صدر. کلسیم ماده معدنی اصلی ساختار استخوان است و ویتامین D نقش کلیدی در جذب آن دارد. دریافت ناکافی این دو، مستقیماً با ضعف استخوان مرتبط است. منابع غذایی مناسب شامل لبنیات، کنجد، بادام، سبزیجات برگ‌سبز، توفو و ماهی‌های چرب است. همچنین برخی غذاهای غنی‌شده مانند آب‌پرتقال و شیرهای گیاهی fortified گزینه‌های خوبی برای افرادی هستند که لبنیات مصرف نمی‌کنند.
وی عنوان کرد: نور خورشید نیز مهم‌ترین منبع ویتامین D است، اما با توجه به آلودگی هوا و سبک زندگی شهری، بسیاری از افراد نیاز به مکمل‌یاری تحت نظر پزشک دارند.
سایر مواد مغذی مفید برای استخوان عبارت‌اند از: منیزیم، ویتامین K، ویتامین C (برای تولید کلاژن) و امگا-۳
فاضلی ادامه داد: تحرک و حتی قدم زدن هم مؤثر است. تحقیقات نشان می‌دهد رفتار کم‌تحرک (نشستن طولانی) مستقل از میزان ورزش، برای سلامت استخوان مضر است. حتی فعالیت‌های سبک روزانه مانند پیاده‌روی می‌تواند برای بزرگسالان و زنان یائسه مفید باشد. برای تأثیرگذاری بر تراکم استخوان، ورزش‌های تحمل‌کننده وزن (مانند پیاده‌روی سریع، بالا رفتن از پله، تنیس) و تمرینات مقاومتی (مانند وزنه‌برداری سبک یا تمرین با کش) توصیه می‌شوند . تمرینات تعادلی نیز برای پیشگیری از زمین‌خوردن که علت اصلی شکستگی در سالمندان است ضروری‌اند .
کارشناس ارشد علوم آزمایشگاهی پیشگیری از زمین‌خوردن را حلقه گمشده دانست و خاطرنشان کرد: بسیاری از شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان به دلیل زمین‌خوردن ساده رخ می‌دهند. اصلاح محیط خانه (نور کافی، نصب دستگیره در حمام، حذف وسایل اضافی از مسیر رفت‌وآمد) و تقویت عضلات با تمرینات تعادلی می‌تواند خطر سقوط را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. همچنین پرهیز از عوامل خطر همانند ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل از اقدامات مؤثر در حفظ تراکم استخوان هستند . همچنین در مصرف داروهای کورتونی باید احتیاط کرد و در صورت تجویز طولانی‌مدت، با پزشک درباره سلامت استخوان مشورت نمود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
وی توضیح داد: پوکی استخوان تا زمان بروز شکستگی علامتی ندارد. بنابراین غربالگری فعال اهمیت زیادی دارد. سنجش تراکم استخوان (DXA) استانداردترین روش تشخیص است. زنان یائسه و مردان بالای ۷۰ سال، و همچنین افراد با عوامل خطر، باید با پزشک درباره انجام این آزمایش مشورت کنند. علائمی که نباید نادیده گرفت؛ درد ناگهانی کمر، کاهش قد، خمیدگی پشت یا شکستگی با ضربه خفیف. این‌ها می‌توانند نشانه شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان باشند. پیام کلیدی هفته ملی سلامت استخوان این است؛ پیشگیری از درمان آسان‌تر است. با تغذیه مناسب، تحرک کافی و بررسی به‌موقع تراکم استخوان، می‌توان از بسیاری از شکستگی‌های ناتوان‌کننده پیشگیری کرد. سلامت استخوان یک پروژه یک‌روزه نیست؛ عادتی است که از امروز شروع می‌شود
دیدگاهتان را بنویسید