قاسم فراهانی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «آوای اراک» به مناسبت سالروز فرار شاه گفت: شاه در ۲۶ دیماه ۱۳۵۷ (ژانویه ۱۹۷۹) از ایران فرار کرد. دلایل متعددی باعث فرار محمدرضا شاه پهلوی از ایران شد. به طور خلاصه، بعد از سالها حکومت، او با اعتراضات گسترده مردمی روبرو شد. این اعتراضات به دلیل مسائل مختلفی مثل تورم، فقر و نارضایتی از سیستم حکومتی شکل گرفتند.
این کارشناس مسائل سیاسی استان مرکزی بیان کرد: شاه که از قدرت گرفتن امام خمینی (قدسالله) و احتمال وقوع انقلاب نگران بود، ابتدا به مجمع الجزایر بحرین رفت و سپس به آمریکا سفر کرد. در نهایت، او به دلیل بیثباتی اوضاع، ایران را ترک کرد و تا پایان عمر در خارج از کشور زندگی کرد. این فرار، نقطه عطفی در تاریخ ایران بود و منجر به تغییر نظام حکومتی شد.
وی افزود: ابتدا به پیشنهاد دولت آمریکا، او برای درمان و استراحت به مجمعالجزایر بحرین سفر کرد. از آنجا، با یک هواپیمای خصوصی به جزیره شفشَن در مجمعالجزایر قشم پرواز کرد و سپس به آمریکا رفت. این فرار در حالی انجام شد که سیستم ارتباطی ایران مختل شده بود و به همین دلیل اطلاعرسانی دقیقی در مورد محل شاه انجام نشد. سفر او به آمریکا هم با اعتراضات گستردهای در سطح جهان روبرو شد.
فراهانی اظهار کرد: اعتراضات به سفر شاه به آمریکا دلایل زیادی داشت. اصلیترین دلیل، مخالفت با حمایت دولت آمریکا از رژیم پهلوی بود. بسیاری از مردم معتقد بودند آمریکا از فساد و سرکوب در ایران حمایت میکرد و اجازه نمیداد مردم ایران به آزادی و حقوق خود دست پیدا کنند. همچنین، سفر شاه به آمریکا به عنوان نشانه احتمال بازگشت او به قدرت تلقی میشد که این موضوع خشم مردم را بیشتر برانگیخت. در آن زمان، امام خمینی با فراخوانهایی، مردم را به ادامه مبارزه و عدم پذیرش بازگشت شاه دعوت میکرد. به همین دلیل، سفر شاه به آمریکا با تظاهرات و اعتراضات گسترده در سراسر جهان، به ویژه در آمریکا و اروپا، روبرو شد.
کارشناس مسائل سیاسی استان مرکزی تصریح کرد: زمینهسازی برای فرار شاه پهلوی ریشه در سالهای متمادی داشت و عوامل متعددی در آن نقش داشتند. برخی از مهمترین و اثرگذارترین دلایل یکی فساد اقتصادی و شکاف طبقاتی بودریشه فساد در ساختار حکومت و گسترش شکاف طبقاتی، نارضایتی عمومی را شدت بخشید. ثروت و قدرت در دست عدهای خاص متمرکز شده بود و مردم عادی از مزایای اقتصادی محروم بودند. دیگر علت این بود که دولت شاه از طریق ساواک و دیگر سازمانها، مخالفان سیاسی را با شدت سرکوب میکرد. این سرکوبها، فضای آزادی بیان را محدود کرده و نارضایتیها را بیشتر میکرد.
وی عنوان کرد: وابستگی شدید ایران به آمریکا و دخالتهای این کشور در امور داخلی ایران، برای بسیاری از مردم غیرقابلقبول بود و این احساس استقلالزدایی، خشم عمومی را برانگیخته بود. همچنین در سال ۱۳۵۶، دولت آمریکا به دلیل نقض حقوق بشر، تحریمهای تسلیحاتی علیه ایران اعمال کرد. این تحریمها، اقتصاد ایران را ضعیفتر کرد که نشانهای از بیاعتمادی آمریکا به رژیم شاه بود. رهبری امام خمینی و حضور فعال روحانیت در اعتراضات، نقش بسیار مهمی در بسیج مردم داشت. روحانیت با استفاده از ارزشهای مذهبی، توانست حمایت گستردهای را از خود جلب کند.
فراهانی خاطرنشان کرد: تظاهرات و قیامهای مردمی در شهرهای مختلف ایران، به ویژه در قم، تبریز و تهران، قدرت دولت شاه را تضعیف کرد و او را به فکر فرار انداخت. خروج سفیر آمریکا از ایران در آستانه انقلاب، نشانهای از تضعیف حمایت آمریکا از رژیم شاه بود و به شاه این پیام را داد که دیگر نمیتواند به آمریکا برای حفظ قدرت خود تکیه کند.
کارشناس مسائل سیاسی استان مرکزی ادامه داد: اطلاعات دقیقی دربارهی تمام داراییهایی که محمدرضا شاه در زمان فرارش از ایران خارج کرد، وجود ندارد. اما گزارشها و تخمینها نشان میدهد که او مقادیر قابل توجهی پول، جواهرات و اسناد و مدارک مهم را با خود برد. گفته میشود که شاه حدود ۷۰۰ میلیون دلار پول نقد را در چمدانها و جعبههای مختلف با خود خارج کرده است. این پول، حاصل اختلاس و فساد در دوران حکومت او بود. شاه و خانوادهاش مجموعهای بسیار ارزشمند از جواهرات را با خود بردند. این جواهرات شامل الماسهای بزرگ، مرواریدها، یاقوتها، و سایر سنگهای قیمتی بودند.
وی اضافه کرد: شاه همچنین اسناد و مدارک مهمی را با خود برد که شامل اطلاعات محرمانه دربارهی فعالیتهای سیاسی، اقتصادی و نظامی دولت او بود. این اسناد، پس از انتشار، بسیاری از رازهای دوران حکومت پهلوی را فاش کردند.
فراهانی خاطرنشان کرد: البته، این فهرست کامل نیست و احتمالاً شاه داراییهای دیگری نیز با خود برده است که هنوز مشخص نیستند. تخمین زده میشود که ارزش کل داراییهایی که شاه از ایران خارج کرد، بیش از چند میلیارد دلار باشد. این عوامل در کنار هم، بستر مناسبی را برای فرار شاه پهلوی فراهم آوردند و سرانجام او را مجبور به ترک ایران کردند.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید