حمیده مومنی فراهانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «آوای اراک» در تقویم فرهنگی ایران، ۲۴ آبان همزمان با سالروز درگذشت علامه سید محمدحسین طباطبایی، به نام «روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار» نامگذاری شده است. این روز آغاز هفته کتاب (۲۴ تا ۳۰ آبان) است؛ هفتهای که هر سال بهانهای میشود برای یادآوری ارزش مطالعه و پاسداشت تلاش کتابداران و فعالان عرصه کتاب.
این کتابدار کتابخانه بیان کرد: طرح عضویت سراسری و یکپارچه یکی از خدمات در کتابخانههای عمومی کشور است. در کنار این طرح، برنامههای فرهنگی متعددی نیز در کتابخانهها برگزار میشود؛ از نشستهای کتابخوان و رونمایی کتاب گرفته تا کارگاههای آموزشی و دیدار با نویسندگان.
وی افزود: مهمترین بخش این خبر برای بسیاری از خانوادهها این است که بر اساس طرح ملی عضویت متمرکز، دهکهای اقتصادی یک تا سه جامعه میتوانند بهصورت کاملاً رایگان در کتابخانههای عمومی سراسر کشور عضو شوند و با همان کارت عضویت از تمامی خدمات کتابخانههای ایران بهرهمند شوند. این تسهیلات چند سالی است که در نهاد کتابخانههای عمومی کشور اجرا میشود و امسال نیز همزمان با هفته کتاب بر آن تأکید شده است.
مومنی فراهانی اظهار کرد: عضویت برای دهکهای یک تا سه رایگان است . و تز آنجایی که سیستم کتابخانهها به ثبت احوال متصل است برای خانوادههای دهکهای یک تا سه، کافی است با در دست داشتن اطلاعات هویتی و کد ملی، درخواست عضویت ثبت شود تا بهصورت رایگان از خدمات کتابخانه بهرهمند شوند.
این کتابدار تصریح کرد: ۲۴ آبان فقط یک تاریخ در تقویم نیست؛ فرصتی است تا با یک کتاب، یک عضویت رایگان، یا حتی یک دیدار ساده از کتابخانه محله، قدمی برای ساختن جامعهای آگاهتر برداریم.
وی عنوان کرد: بر اساس تازهترین نظرسنجیها، تصویر مطالعه در ایران پیچیدهتر از آن است که به نظر میرسد. در حالی که آمارهای رسمی از سرانهای حدود ۱۰ تا ۱۱ دقیقه در روز خبر میدهند، مقایسههای جهانی نشان میدهد این رقم در مقایسه با بسیاری از کشورها چندان پایین نیست و حتی گاهی فراتر از تصورات رایج است.
مومنی فراهانی ادامه داد: تازهترین نظرسنجی «فرهنگ کتابخوانی در ایران» (آبان ۱۴۰۴) نشان میدهد:میزان کتابخوانی: تنها ۴۱.۱٪ مردم کتاب (غیردرسی) میخوانند و ۵۸.۹٪ اعلام کردهاند کتاب نمیخوانند. سرانه واقعی: میانگین مطالعه در بین کتابخوانها ۲۶.۶ دقیقه در روز است، اما با احتساب کل جمعیت، این رقم به ۱۰.۹ دقیقه در روز (حدود ۶۶ ساعت در سال) کاهش مییابد. چرا آمارها متفاوت است؟ گاهی اوقات سرانه مطالعه را با احتساب کتب درسی، ادعیه یا محتوای دیجیتال محاسبه میکنند که رقم را بالاتر میبرد (گاهی تا ۳۰ دقیقه). اما آمار دقیقتر، همان ۱۰.۹ دقیقه مطالعه غیردرسی است.
این کتابدار خاطرنشان کرد: برخلاف تصور رایج، فاصله ایران با میانگین جهانی چندان زیاد نیست:اتحادیه اروپا: سرانه مطالعه روزانه بین ۲ تا ۱۳ دقیقه در نوسان است. آمریکا: زمان مطالعه روزانه در کل جمعیت حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برآورد میشود. ترکیه: حدود ۷ دقیقه در روز. ژاپن: حدود ۶۲٪ مردم در ماه گذشته هیچ کتابی نخواندهاند که نشاندهنده کاهش شدید مطالعه در این کشور است. هند و چین: در مقایسه، کشورهایی مانند هند (بیش از ۱۰۰ دقیقه) و چین (حدود ۷۴ دقیقه) سرانه بسیار بالاتری دارند که ناشی از عوامل فرهنگی و جمعیتی متفاوت است.
وی تاکید کرد: نکته مهم این است که ایران از نظر زمانی که کتابخوانها صرف مطالعه میکنند، نزدیک به کشورهای مطالعهدوست شمال اروپا است؛ اما تفاوت اصلی در نسبت افرادی است که اصلاً کتاب میخوانند.
مومنی فراهانی توضیح داد: کتابخوانی فراتر از یک سرگرمی، یک ضرورت اجتماعی است. تقویت تفکر نقادانه، مطالعه روحیه خردورزی و استدلال را تقویت کرده و از قضاوتهای شتابزده میکاهد. کاهش آسیبهای اجتماعی نتیجه گرایش مردم به مطالعه است. کتابخوانی مستمر با کاهش بزهکاری، پرخاشگری و آسیبهایی مانند اعتیاد و طلاق مرتبط است. افزایش سرمایه اجتماعی نیز محصول کتابخوانی است. جوامع کتابخوان از اعتماد بیشتر، تابآوری بالاتر و توانایی بهتر در حل مسائل جمعی برخوردارند.
این کتابدار گفت: فشار معیشتی و اقتصادی برخلاف تصور، مانع اصلی بیعلاقگی نیست. ۴۹.۷٪ افراد کمبود وقت و ۳۵.۳٪ دغدغههای مالی را مانع اصلی میدانند. قیمت کتاب، میانگین خرید سالانه حدود ۱۱ جلد کتاب است و ۲۲.۱٪ افراد بیش از دو میلیون تومان در سال برای کتاب هزینه میکنند. در بحث رقابت با شبکههای اجتماعی: ایرانیها روزانه حدود ۷۰ دقیقه در شبکههای اجتماعی متن علمی میخوانند یا مستند میبینند که نشاندهنده تغییر شکل مطالعه است.وی افزود: با این وجود، ۲۳.۸٪ از کتابخوانها عضو کتابخانه هستند و طرحهایی مانند عضویت رایگان دهکهای یک تا سه میتواند دسترسی به کتاب را برای گروههای بیشتری فراهم کند.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید