به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «آوای اراک» قاسم فراهانی کارشناس مسائل تاریخی در استان مرکزی در یادداشتی نوشت ؛بحرین، مجمعالجزایری در جنوب خلیج فارس، تا سال ۱۹۷۱ میلادی تحتالحمایه بریتانیا بود و از نظر تاریخی، همواره بخشی از قلمرو فرهنگی و تمدنی ایران محسوب میشد. اما جدایی این جزیره از ایران، یکی از مهمترین و تلخترین رویدادهای تاریخی قرن بیستم در تاریخ معاصر ایران به شمار میرود.
بحرین از دیرباز بخشی از ایران بود و در دورههای مختلف تاریخی، بهویژه در دوران صفویه، افشاریه و قاجار، تحت حاکمیت ایران قرار داشت. در دوران نادرشاه افشار، بحرین مجدداً به خاک ایران پیوست و پس از آن نیز ایران بارها بر حق حاکمیت خود بر این جزایر تأکید کرد. با این حال، حضور استعمار بریتانیا در منطقه خلیج فارس از قرن نوزدهم، زمینههای تدریجی جدایی بحرین را فراهم کرد.
بریتانیا از سال ۱۸۲۰ بهتدریج نفوذ خود را در خلیج فارس گسترش داد و با امضای قراردادهای مختلف، کنترل امور بحرین را در دست گرفت. دولت لندن برای تثبیت حضور خود در منطقه، تلاش میکرد تا ادعاهای ارضی ایران نسبت به بحرین را بیاعتبار جلوه دهد. این سیاست بریتانیا، زمینهساز اصلی اختلافات بعدی میان ایران و بریتانیا بر سر حاکمیت بحرین شد.
در دوران محمدرضا پهلوی، مسئله بحرین به یکی از چالشهای مهم سیاست خارجی ایران تبدیل شد. دولت ایران بارها بر حق حاکمیت خود بر بحرین تأکید کرد و لایحهای نیز در مجلس شورای ملی به تصویب رسید که بحرین را استان چهاردهم ایران اعلام میکرد. با این حال، فشارهای بینالمللی و بهویژه سیاستهای دولت بریتانیا، مسیر جدایی بحرین را هموار میکرد.
در سال ۱۹۶۸، بریتانیا اعلام کرد که تا سال ۱۹۷۱ از شرق سوئز عقبنشینی خواهد کرد. این موضوع، مسئله تعیین تکلیف بحرین را حادتر کرد. در این میان، سازمان ملل متحد و برخی کشورهای عربی و غربی بر تعیین تکلیف بحرین از طریق نظرخواهی از مردم آن اصرار داشتند. لرد گور، نماینده ویژه بریتانیا در امور خلیج فارس، در این دوره نقش مهمی در مدیریت بحرانهای منطقهای ایفا کرد.
در سال ۱۹۷۰، با میانجیگری سازمان ملل و به پیشنهاد دولت ایران، قرار شد نظرخواهی از مردم بحرین در مورد آینده این سرزمین انجام شود. در بهمنماه ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ میلادی)، هیئتی از سازمان ملل به بحرین سفر کرد و نظر مردم این جزیره را در مورد استقلال آن از ایران جویا شد. نتیجه این نظرخواهی، اعلام تمایل مردم بحرین به استقلال از ایران بود.
پس از اعلام نتیجه نظرخواهی، دولت ایران بهناچار استقلال بحرین را پذیرفت. در ۲۲ مرداد ۱۳۵۰، ایران رسماً استقلال بحرین را به رسمیت شناخت و بدینترتیب، این جزیره که قرنها بخشی از ایران بود، از خاک ایران جدا شد. این موضوع در مجلس شورای ملی ایران نیز مورد بحث قرار گرفت و سرانجام با موافقت نمایندگان، استقلال بحرین تأیید شد.
جدایی بحرین، پیامدهای گستردهای برای ایران داشت. از یک سو، ایران بخشی از قلمرو تاریخی و استراتژیک خود را در خلیج فارس از دست داد و از سوی دیگر، این رویداد به الگویی برای سایر ادعاهای ارضی برضد ایران تبدیل شد. برخی مورخان معتقدند که فشارهای بینالمللی و محاسبات سیاسی آن دوره، دولت ایران را به پذیرش این جدایی ناگزیر کرد، در حالی که بسیاری از مردم و نخبگان ایرانی هرگز این جدایی را نپذیرفتند و همچنان بر حق تاریخی ایران بر بحرین اعتقاد دارند.
دیدگاهتان را بنویسید